Wołomin w Polsce Ludowej - pierwsze lata po wojnie

Po wyzwoleniu, pierwszym starostą powiatowym został Ludwik Tchorzewski z PPS. Rozpoczął także działalność w Wołominie i Radzyminie, Komitet Powiatowy i Komitet Miejski PPR.

W lutym 1945 roku w powiecie radzymińskim było 481 członków PPR. Wkrótce rozpoczął działalność Związek Walki Młodych, liczący w Wołominie w końcu 1944 roku 65 członków.

Wkrótce zaczął pełnić swoją funkcję również KP PPS. W wołomińskim KM PPS, przewodniczącym został Jan Zych, a potem Henryk Lewandowski. Przy KP PPS powstała Organizacja Młodzieżowa TUR.

Pierwszym burmistrzem Wołomina, w Polsce powojennej był Suchnicki, który niedługo pozostał na tym stanowisku. Jego miejsce zajął Brunon Dymowski. W mieście powstawały związki zawodowe, partie i stronnictwa: SL i SD, i związane z nimi ZWM RR "Wici", organizacja młodzieżowa.

Ciężka sytuacja w kraju utrudniała działanie władzy ludowej. Zaczęły rosnąć ceny żywności, rozwinął się "czarny rynek". System kartkowy nie wystarczał, do zaspokojenia podstawowych potrzeb.

Rozpoczęły działalność zakłady pracy i szkoły. Rok szkolny rozpoczął się w Wołominie 1 października 1944 roku, jeszcze pod ostrzałem dział niemieckich. Powstało Liceum Ogólnokształcące im. dr. Jana Sikorskiego.

20 marca 1945 roku z inicjatywy Janiny Martelińskiej i Heleny Wawrzonowskiej otworzyła podwoje Szkoła Handlowa, która pełniła swoją funkcję do 1977 roku.

Przemysł był własnością państwa. Jako pierwszą uruchomiono hutę szkła "Vitrum", później elektrownię miejską, rzeźnię, rozlewnię mleka. W lipcu 1945 roku zaczęła pracę huta szkła "Praca" i Państwowe Fabryki Metalowe.

W kwietniu 1945 roku reaktywowano Klub "Huragan", a także powstał klub sportowy "Turowianka".

Ruch oporu

Na terenie powiatu radzymińskiego rozgorzała ostra walka polityczna. Na ruch oporu spadły dotkliwe represje, dowódcy AK, a także szeregowi żołnierze, zostali aresztowani. Ocaleli przeszli do podziemia. W sierpniu 1945 roku powstała antykomunistyczna organizacja "Wolność i Niezawisłość", a także Ruch Oporu Armii Krajowej.

Wacław Bieniek z Jadowa został komendantem rejonu WiN. Zjednoczył oddziały podziemia w jedną, dobrze uzbrojoną grupę 30 ludzi. Oddziałem dowodził Bronisław Szyszka "Łysy".

Reakcyjne podziemie prowadziło na terenie powiatu radzymińskiego działalność terrorystyczną. Mordowano działaczy PPR, funkcjonariuszy MO i UBP. Liczebność PPR gwałtownie zmalała.

Władza ludowa organizowała przeciwko tym grupom obławy. W największej z nich uczestniczyło 200 członków ORMO, 15 funkcjonariuszy KG MO i wielu milicjantów KW MO. W rezultacie do końca 1946 roku zlikwidowano w powiecie wołomińskim zbrojne podziemie.

Szeregi Polskiej Partii Robotniczej znowu się rozrosły. Działały też: Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Demokratyczne, ZWM, OM TUR, oraz 14 związków zawodowych. W 1947 roku rozpoczęła także działalność Liga Kobiet i Związek Młodzieży Demokratycznej. W 1949 roku burmistrzem został Nikander Niepostyn.

Przemysł

W 1949 roku Wołomin był miastem silnie rozwijającym się, rosła liczba ludności. Postępująca odbudowa Warszawy zapewniła miejsca pracy tysiącom mieszkańców Wołomina.

W 1952 roku w Zielonce rozpoczęła pracę cegielnia "Gigant", natomiast w Nowej Wsi przystąpiono do budowy największych w Polsce Zakładów Stolarki Budowlanej. 1 lipca 1952 roku do Wołomina przyłączono: Nową Wieś i Lipiny Kąty.

W roku 1952 siedziba powiatu została przeniesiona z Radzymina do Wołomina.

Od podstaw zbudowano siedzibę Przedsiębiorstwa Elektryfikacji i Technicznej Obsługi Rolnictwa "ELTOR". Zorganizowano Spółdzielnię Pracy "Pożyteczna" i "Współpraca", a także rozbudowano Spółdzielnię Inwalidów.

Huty szkła połączono w Wołomińskie Zakłady Szklarskie, rozbudowano fabrykę wyrobów hutniczych, która zyskała nazwę Wytwórnia Form Hutniczych. Powstały także Zakłady Rejonowe Młynów Gospodarczych.

Drastycznie wzrosła liczba ludności, o 31% między rokiem 1950, a 1955. Do Wołomina zaliczano wówczas następujące dzielnice: Lipiny A, Lipiny B, Lipiny Kąty, Nową Wieś, Sławek, Sosnówkę, Wołomin, Wołomin - Wieś i Wołominek.

Dzięki zakładom pracy zniknęła plaga bezrobocia. Pomimo walki z inicjatywą prywatną, w Wołominie nadal dość silną pozycję zajmowały prywatne warsztaty rzemieślnicze i usługowe, w 1955 roku było ich 126.

Życie kulturalne miasta rozwijało się słabo. Jedyną większą placówką było kino "Hel", a także działało kilka bibliotek i świetlic. Znacznie lepiej rozwijało się życie sportowe. Prym wiódł kolejowy klub sportowy "Huragan", którego drużyna siatkarzy awansowała w 1964 roku do pierwszej ligi.

W 1967 roku w Nowej Wsi uruchomiono zakłady Przedsiębiorstwa Poszukiwań Naftowych i Gazu. Dla jego pracowników wybudowano osiedle przy ulicy Świerczewskiego, złożone z 15 bloków.

Bibliografia:

1. Podhorodecki, Leszek i Bogdan Kowalski. 1984. Rozwój Wołomina w Polsce Ludowej. W: Dzieje Wołomina i okolic. L. Podhorodecki (red.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
2. Sikora, Jan. 2000. Wołomin. Wołomin: Wydawnictwo Michalineum.